برداشت روز-بحران آب در ایران امروز بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع طبیعی باشد، به چالشی در حوزه حکمرانی، مدیریت و هماهنگی میان نهادهای مسئول تبدیل شده است؛ موضوعی که در سمپوزیوم «مدیریت منابع آب ایران و چین؛ فرصتها و راهبردهای توسعه مشترک» بهعنوان محور اصلی بحث کارشناسان قرار گرفت. صاحبنظران حاضر در این نشست با تأکید بر اینکه بهرهگیری از تجربیات موفق جهانی، بهویژه تجربه چین، تنها در صورت بومیسازی و انطباق با شرایط اقلیمی، اجتماعی و مدیریتی ایران میتواند راهگشا باشد، خواستار اصلاح ساختار حکمرانی آب، تقویت مشارکت مردمی و افزایش نقشآفرینی بخش خصوصی در مدیریت منابع آبی کشور شدند.
نخستین پنل تخصصی این سمپوزیوم امروز ششم مردادماه در محل بلدیه تهران با حضور اصحاب رسانه، کارشناسان حوزه آب، محیطزیست، دانشگاهیان و فعالان بخش خصوصی برگزار شد. در این نشست، ابعاد مختلف بحران آبهای زیرزمینی، فرونشست زمین، چالشهای مدیریت منابع آب و راهکارهای اصلاح ساختار حکمرانی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت.
کارشناسان حاضر در این نشست، تعدد مراکز تصمیمگیری و نبود مدیریت یکپارچه را از مهمترین موانع مدیریت پایدار منابع آب در کشور دانستند و تأکید کردند پراکندگی مسئولیتها میان دستگاههایی همچون وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیطزیست و دیگر نهادهای مرتبط، تدوین و اجرای سیاستهای هماهنگ و اثربخش را با دشواری مواجه کرده است.
سخنرانان همچنین با اشاره به دستاوردهای چین در مدیریت منابع آب تصریح کردند که انتقال تجربه زمانی ارزشمند و اثربخش خواهد بود که با ویژگیهای اقلیمی، اقتصادی، فرهنگی و ساختار حکمرانی ایران سازگار شود. به اعتقاد آنان، الگوبرداری موفق به معنای استفاده هوشمندانه از تجارب بینالمللی و پرهیز از کپیبرداری صرف از مدلهای خارجی است.
در ادامه نشست، نقش بخش خصوصی بهعنوان یکی از ارکان تحول در مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گرفت. کارشناسان تأکید کردند بخش خصوصی نباید تنها بهعنوان تأمینکننده سرمایه دیده شود، بلکه میتواند با توسعه فناوریهای نوین، اجرای طرحهای بازچرخانی آب، افزایش بهرهوری و ارائه راهکارهای نوآورانه، سهم مؤثری در کاهش تنش آبی کشور ایفا کند.
مشارکت مردم و جوامع محلی نیز از دیگر محورهای مورد تأکید این نشست بود. کارشناسان با بیان اینکه مدیریت پایدار منابع آب بدون حضور فعال بهرهبرداران و ساکنان محلی امکانپذیر نیست، تجربه چین را نمونهای موفق از مشارکت سازمانیافته مردم در حفاظت از منابع آب و محیطزیست عنوان کردند؛ الگویی که در آن عملکرد مدیران محلی نیز بر اساس شاخصهایی همچون حفظ کیفیت منابع آب و مدیریت پسماند مورد ارزیابی قرار میگیرد.
در این نشست همچنین بر ظرفیتهای تاریخی و دانش بومی ایران در مدیریت آب تأکید شد. کارشناسان با اشاره به میراث ارزشمند کشور در توسعه قنوات، سامانههای انتقال آب و سازههای زیرزمینی، خاطرنشان کردند همکاری ایران و چین باید بر پایه تبادل متقابل دانش، فناوری و تجربه شکل گیرد تا ضمن بهرهگیری از دستاوردهای روز دنیا، ظرفیتهای بومی نیز تقویت شود.
رئیس فدراسیون مستقل صنعت آب ایران نیز با اشاره به شرایط منابع آبی کشور، توسعه بازچرخانی آب را یکی از راهکارهای اجتنابناپذیر برای آینده مدیریت منابع آبی دانست و از رسانهها خواست با اطلاعرسانی مستمر، مانع از کمرنگ شدن حساسیت افکار عمومی نسبت به بحران آب شوند. وی تأکید کرد وقوع چند نوبت بارندگی یا بهبود مقطعی وضعیت مخازن، به معنای پایان تنش آبی نیست و مدیریت علمی، برنامهریزی بلندمدت و اصلاح الگوی مصرف همچنان ضرورتی انکارناپذیر برای کشور به شمار میرود.
در جمعبندی این پنل تخصصی، کارشناسان اتفاقنظر داشتند که عبور از بحران آب در ایران نیازمند اصلاح بنیادین نظام حکمرانی، ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، افزایش مشارکت مردم، بهرهگیری از توان بخش خصوصی و استفاده هدفمند و بومیسازیشده از تجربیات موفق بینالمللی است؛ رویکردی که میتواند مسیر دستیابی به امنیت آبی و توسعه پایدار کشور را هموار سازد.
این پنل تخصصی با حضور مهندس حسینعلی آجری، رئیس آکادمی مستقل فدراسیون صنعت آب ایران، دکتر حمید کاردانمقدم، عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، مهندس شهره صدری، پژوهشگر حوزه آب و محیطزیست، و دکتر سروش مقصودی، مدیرعامل شرکت منابع بنیادین سوپار و دکترای هیدرولوژی معدنی، برگزار شد و حاضران دیدگاههای تخصصی خود را درباره حکمرانی آب، مدیریت منابع آب زیرزمینی، نقش بخش خصوصی و ظرفیتهای همکاری مشترک ایران و چین در این حوزه ارائه کردند.
