در سه دهه اخیر، نام فولاد مبارکه اصفهان همواره با مفاهیمی چون توسعه صنعتی، خودکفایی در زنجیره تأمین و نقشآفرینی جدی در اقتصاد ملی گره خورده است. این مجتمع عظیم فولادی با تمرکز بر تولید ورقهای فولادی گرم، سرد و پوششدار، توانسته بخش عمده نیاز بازار داخلی را تأمین کند و نقشی کلیدی در کاهش وابستگی کشور به واردات محصولات فولادی ایفا کند. بر اساس دادههای منتشرشده و اظهارات رسمی مقامات اقتصادی، سهم فولاد مبارکه از تولید ناخالص ملی حدود ۱.۵ درصد و سهم آن از تولید ناخالص ملی بخش صنعت حدود ۶.۵ درصد برآورد میشود؛ عددی که برای یک بنگاه صنعتی، نشاندهنده جایگاهی فراتر از یک واحد تولیدی صرف است و آن را در ردیف بازیگران اصلی اقتصاد ایران قرار میدهد.
اهمیت فولاد مبارکه تنها به حجم تولید آن محدود نمیشود، بلکه به زنجیره گستردهای مربوط است که از معدن تا محصول نهایی و از اشتغال مستقیم تا شبکه عظیم اشتغال غیرمستقیم در صنایع پاییندستی را در بر میگیرد. صنایع خودروسازی، لوازم خانگی، سازههای فلزی، لولهسازی و بسیاری از زیرشاخههای صنعتی دیگر، بخش قابلتوجهی از مواد اولیه خود را از محصولات این شرکت تأمین میکنند. در نتیجه، هر گونه اختلال در تولید فولاد مبارکه، میتواند در مقیاس ملی به کاهش تولید صنعتی، رشد هزینهها و افزایش وابستگی به واردات منجر شود؛ موضوعی که اهمیت راهبردی این شرکت را دوچندان میکند.
از منظر اشتغالزایی، فولاد مبارکه یکی از قطبهای اصلی اشتغال صنعتی در کشور به شمار میرود. هزاران نفر بهطور مستقیم در خطوط تولید، واحدهای فنی، مهندسی و مدیریتی این شرکت مشغول به کار هستند و صدها هزار شغل غیرمستقیم نیز در حوزههای حملونقل، پیمانکاری، خدمات فنی، تعمیراتی و صنایع وابسته ایجاد شده است. این سطح از اشتغالزایی، بهویژه در استان اصفهان، نه تنها به کاهش نرخ بیکاری کمک کرده، بلکه با تقویت قدرت خرید خانوارها، رونق نسبی در کسبوکارهای محلی و شکلگیری یک اکوسیستم اقتصادی پویا در پیرامون این مجتمع صنعتی همراه بوده است.
فولاد مبارکه در عرصه صادرات نیز به یکی از بازیگران مهم تبدیل شده است. بخشی از تولید این شرکت روانه بازارهای منطقهای و فرامنطقهای میشود و از این مسیر، سالانه مقادیر قابلتوجهی ارز به کشور وارد میکند. در سالهایی که اقتصاد ایران با محدودیتهای ناشی از تحریمها و کاهش درآمدهای نفتی روبهرو بوده، ارزآوری این شرکت و مجموعههای همخانواده آن در زنجیره فولاد، بهعنوان یکی از ابزارهای مهم تقویت تابآوری اقتصاد ملی عمل کرده است. تداوم صادرات و حضور در بازارهای خارجی، علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، جایگاه برند ایرانی فولاد مبارکه را در سطح منطقهای تثبیت کرده است.
بدنه این نقشآفرینی اقتصادی، بر پایه سیاستهای توسعهای و سرمایهگذاریهای بلندمدت بنا شده است. در سالهای اخیر، فولاد مبارکه با اجرای طرحهای توسعه ظرفیت، نوسازی تجهیزات، حرکت به سمت ارتقای بهرهوری انرژی و بهبود استانداردهای محیطزیستی، تلاش کرده است جایگاه خود را از یک تولیدکننده صرف به یک بنگاه «جهانتراز» ارتقا دهد. هدفگذاری برای افزایش ظرفیت تولید، تکمیل زنجیره ارزش از مواد اولیه تا محصولات نهایی و ورود به حوزههای جدید مرتبط با انرژی و فناوری، نشان میدهد که نقش این شرکت در تولید ناخالص ملی، در صورت ثبات نسبی فضای کسبوکار، میتواند در آینده نیز پررنگتر شود.
یک کارشناس اقتصاد صنعتی در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به جایگاه فولاد مبارکه میگوید: «وقتی یک شرکت بهتنهایی حدود ۱.۵ درصد از تولید ناخالص ملی و بیش از ۶ درصد از تولید ناخالص ملی بخش صنعت را به خود اختصاص میدهد، باید آن را نه فقط یک بنگاه، بلکه یک نهاد راهبردی اقتصادی دانست که تصمیماتش میتواند بر شاخصهای کلان اقتصاد اثر بگذارد.» او تأکید میکند که استمرار سرمایهگذاری در نوسازی و توسعه، شرط اصلی حفظ این جایگاه در سالهای آینده است.
یکی دیگر از کارشناسان حوزه بازار سرمایه نیز با اشاره به عملکرد این شرکت در سالهای اخیر معتقد است: «فولاد مبارکه علاوه بر نقش تولیدی، در بازار سرمایه هم یکی از نمادهای اثرگذار است و سودآوری آن میتواند بر اعتماد سرمایهگذاران
جمعبندی تحلیلی
مرور سه دهه فعالیت فولاد مبارکه نشان میدهد که این شرکت توانسته است از یک پروژه بزرگ صنعتی به یک بازیگر کلیدی در اقتصاد ایران تبدیل شود؛ بازیگری که سهم معناداری در تولید ناخالص ملی، اشتغال، صادرات و تقویت زنجیره ارزش صنعتی دارد. ترکیب تولید گسترده، اشتغالزایی بالا، ارزآوری قابلتوجه و سرمایهگذاریهای توسعهای، فولاد مبارکه را به نمونهای کمنظیر از پیوند صنعت و اقتصاد کلان در ایران تبدیل کرده است. در عین حال، تداوم این نقشآفرینی در گرو ثبات محیط اقتصادی، بهبود زیرساختها، حمایت هدفمند از تولید و حرکت همزمان به سمت استانداردهای جهانی در حوزههای فناوری، محیطزیست و حاکمیت شرکتی خواهد بود.
